logo_background
next previous

Sultanahmet – het historische centrum

493 Approved Unbranded

Sultanahmet is zo bijzonder dat UNESCO de hele wijk op de Werelderfgoedlijst plaatste. Een absolute must visit dus, waar je wel een dag voor uit kunt trekken om er op je gemak van te genieten. Er is zoveel te zien, dat het misschien wat lastig is om te bepalen waar te beginnen. Het goede nieuws is dat het eigenlijk niet zoveel uitmaakt. De bezienswaardigheden liggen op loopafstand van elkaar en zijn allemaal op hun eigen manier indrukwekkend.

Een goed startpunt is de Aya Sofia, ook wel bekend als de Hagia Sophia. Dit enorme gebouw is van buiten even imposant als van binnen. Vlak voor de immense deur realiseer je je pas goed hoe groot het is, alsof een reus het bouwde. In zekere zin is dat ook zo. Keizer Constantijn de Grote ging er in 326 mee aan de slag en wilde met deze kolossale kerk respect afdwingen bij de gezaghebbers in Rome. Istanbul, dat in die tijd Constantinopel heette, was in de ogen van de keizer namelijk het nieuwe Rome. Uiteindelijk kost het ruim 20.000 bouwvakkers en duizend kunstenaars zes jaar om de Aya Sofia te bouwen. De kerk die er nu staat is de derde versie en werd tussen 532 en 537 gebouwd, de eerdere twee exemplaren werden vernietigd. De fonkelende mozaïeken, duizelingwekkende koepels en prachtige fresco’s die er te bewonderen zijn, stammen allemaal uit die tijd.
In de 15e eeuw zag de kerk er heel anders uit, toen deed het bouwwerk dienst als moskee van niemand minder dan Mehmet de Veroveraar. Deze sultan liet minaretten bouwen en de gezichten van menselijke figuren in de mozaïeken bedekken onder dikke lagen pleisterwerk. Als de Aya Sofia in 1934 een museum wordt, komt een deel van de pracht en praal weer onder het pleister vandaan. Nog steeds worden nieuwe ontdekkingen gedaan, zoals fresco’s die anderhalve eeuw geleden voor het laatst werden gezien door de gebroeders Fossati. Deze restaurateurs renoveerden de mozaïeken in opdracht van Sultan Abdülmecid om ze vervolgens weer onder het pleister te verbergen. Pas in 2009 kwamen ze weer tevoorschijn. Er ligt op deze plek zoveel geschiedenis dat er in het gebouw altijd een mystieke sfeer hangt.


Duizenden blauwe tegeltjes

Een andere must see is de wereldberoemde Blauwe Moskee, die vlak naast de Aya Sofia staat. Met deze moskee wilde sultan Ahmet een gebedshuis maken dat zijn weerga niet kende. Mooier, groter en met zes minaretten. Eenmaal binnen wordt pas duidelijk waarom deze moskee blauw wordt genoemd. De duizenden Iznik-tegeltjes waarmee de koepel en de muren zijn bedekt, geven een blauwe gloed af. Het is een serene plek, die toch echt midden in het centrum van een wereldstad ligt. De Blauwe Moskee functioneert in tegenstelling tot de Aya Sofia nog steeds als gebedshuis, dus let op dat je geen biddende mensen stoort bij het bekijken van al die eeuwenoude tegeltjes, tapijten en kroonluchters.
Weer een paar stappen verder ligt het volgende historische hoogtepunt: het Topkapı Paleis. Topkapı was het paleis van de sultans en wie wil weten hoe het leven aan het Ottomaanse hof eruit zag, moet hier echt naar binnen. Kroonjuwelen, harems, hoftuinen – het is er allemaal. De indeling van het paleis is nagenoeg hetzelfde gebleven, dus je onderdeel wanen van de tijd van weleer is heel gemakkelijk.
In de harem gaan er deuren voor je open die in de tijd van de sultans voor de meeste mensen gesloten bleven. Je moet er wel een apart kaartje voor kopen, maar ondanks de regelmatig lange rijen mag je het eigenlijk niet overslaan. Al struinend in de voetsporen van sultans en şehzades (prinsen en prinsessen), door hun met goud, prachtig beschilderde tegels en kussens versierde vertrekken, waan je jezelf binnen de kortste keren terug in de tijd.
Op de eerste binnenplaats van het Topkapı paleis vind je tevens twee andere musea: het Aya Irini, een voormalig Byzantijnse kerk, en het Archeologie Museum van Istanbul met unieke culturele overblijfselen uit veel verschillende beschavingen. Beide zijn een bezoekje zeker waard.

James bond en het verzonken paleis

Nog niet uitgekeken? Goed zo, want Istanbul heeft veel meer te bieden op historisch gebied. Van het Topkapı paleis wandel je zo het Hippodroom op. In de hoogtijdagen van Constantinopel stond hier een imposant stadion waar paardenraces en andere Romeinse spelen werden gehouden. Het werd in de tweede eeuw door keizer Septimus Severus gebouwd en door Constantijn flink uitgebreid, met het Circus Maximus in Rome als voorbeeld. Het Hippodroom werd al snel de belangrijkste plek van de stad. Het vormde het culturele hart, de plaats waar mensen elkaar ontmoetten en waar altijd wat te beleven was. Ook de Ottomanen gebruiken het eeuwen later; als paardenrenbaan, als sportveld en voor ander entertainment. Een paar van de monumenten die op de verhoging middenin het stadion stonden zijn bewaard gebleven. Ze staan nu op een ovaal plein, dat alleen nog qua vorm de vroegere aanwezigheid van een stadion verraadt.
Tijdens het verkennen van het Hippodroom zou je het zomaar kunnen missen: de ingang naar de Yerebatan Sarayı. Een ieniemienie deurtje leidt naar dit ondergronds waterreservoir, waarvan er een hele reeks werd aangelegd in Constantinopel. Met deze reservoirs, die constant via aquaducten volliepen, werd de stad van water voorzien. De Yerebatan is gelukkig uitstekend bewaard gebleven. Het ligt verstopt onder het Hippodroom en was totaal vergeten, totdat het in 1700 per ongeluk werd herontdekt. Als je tussen de 336 schemerig verlichte zuilen rondloopt zou het je bekend voor kunnen komen. In 1963 peddelde James Bond hier namelijk rond, in From Russia with Love. Ook schrijver Dan Brown was onder de indruk van de ondergrondse gewelven, de spannende finale van zijn boek Inferno speelt zich af in deze cisterne. Het is een soort verzonken paleis, waar je al snel vergeet dat je onder de straatstenen van een miljoenenstad staat.


De bouw van een skyline

Terug boven de grond valt er nog veel meer te beleven. Behalve de Blauwe Moskee is ook de Süleymaniye moskee absoluut het bezoeken waard. Dit gebouw staat samen met de omgeving op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en werd gebouwd door architect Sinan, een grote naam in zijn tijd. Hij heeft een enorme invloed gehad op de skyline van Istanbul zoals we die nu kennen, met alle koepeltjes en minaretten. Ook de Süleymaniye moskee en al haar bijgebouwen zijn een opvallende verschijning, zowel van veraf als van dichtbij. Het hele complex is onlangs gerenoveerd en heeft weer evenveel grandeur als in 1557 toen de bouwwerkzaamheden net werden afgerond. Een plattegrond is geen overbodige luxe, want behalve de mooie moskee is er een onoverzichtelijk geheel aan bijgebouwen, hofjes en graven te bezoeken. De sultan en zijn vrouw liggen in prachtig gedecoreerde tombes achter de moskee. De tuinen zijn idyllisch en ideaal om op een zonnige dag rond te slenteren of lekker te blijven hangen met een kopje Turkse chai of kahve.


Shoppen met de Ottomanen

Na al deze cultuurrijke bezienswaardigheden sluit je de dag af met een bezoek aan de Grand Bazaar, waar je duizenden winkeltjes vindt, en de Egyptische of Kruidenbazaar. Meer informatie over deze en andere markten vind je hier.

Foto: © Turks Verkeersbureau Imeantit